Heeft een concurrentiebeding waarde? Als een directeur-aandeelhouder vertrekt en er is niets afgesproken over concurrentie, hoe bepaal je dan de waarde van een concurrentiebeding?
Bij uitkoop- en verkooptransacties speelt altijd de vraag of er afspraken zijn gemaakt over concurrerende activiteiten, medewerkers en klanten. Verrassend vaak hebben aandeelhouders geen aandeelhoudersovereenkomst of managementovereenkomst waarin een concurrentiebeding is opgenomen. En soms staat het er niet helder en duidelijk.
Concurrentiebeding
Een concurrentiebeding is een verzamelterm voor meerdere afspraken:
- Activiteiten (zelf ondernemen, werken, adviseren, in dienst bij een concurrent, productontwikkeling in dezelfde sector of niche)
- Medewerkers (niet actief benaderen, niet in dienst nemen)
- Relaties (geen klanten of prospects benaderen, geen aanbieding doen)
- Investeringen & participaties (deelnemen in concurrerende ondernemingen)
- Geografisch bereik & duur
- Boetes & sancties
Een concurrentiebeding beperkt de verkoper aanzienlijk. Als de verkoper zijn hele werkende leven in een sector heeft gewerkt dan mag hij met zo’n beding de komende jaren niets ondernemen. De verkoopopbrengst moet dan hoog genoeg zijn om duur van het concurrentiebeding te overbruggen en daarna een nieuwe onderneming te starten.
Waarde
Maar hoe kwantificeer je de waarde van een concurrentiebeding? Er is geen formule voor, omdat het om inschattingen gaat en over mogelijk toekomstige situaties. Om toch een berekening te kunnen maken moeten we een soort theoretische schadeberekening maken. Een voorbeeld. Stel de verkoper start een concurrerende onderneming en haalt vervolgens:
1. Een topklant weg
2. Een medewerker weg
3. 10% van de omzet weg
|
|
Waarde
|
Bedrag per jaar
|
Brutomarge 50%
|
Looptijd in jaren
|
Rekenrente* stel 4%
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Klant
|
Omzet
|
€ 50.000
|
€ 25.000
|
3
|
€ 69.377
|
|
Medewerker
|
Human Capital**
|
€ 35.000
|
€ 17.500
|
3
|
€ 41.626
|
|
10% omzet
|
Omzet
|
€ 300.000
|
€ 150.000
|
3
|
€ 416.264
|
* De brutomarge over de drie toekomstige jaren wordt teruggerekend met de “lage” wettelijke rente naar heden.
** Human Capital is een benaming voor de toegevoegde waarde die een medewerker voor de onderneming heeft (commercieel, organisatorisch of leidinggevend) uitgedrukt in euro’s.
Dit voorbeeld is een sterk vereenvoudigd model, waarbij er bijvoorbeeld geen weging van andere factoren wordt toegepast en de brutomarge de proxy is voor de economische waarde van de schade voor de onderneming.
Welke termijn
Jurisprudentie laat zien dat de looptijd van een concurrentiebeding binnen de grenzen van redelijkheid en billijkheid gemaximeerd wordt tot 3 jaar. Als je uitgaat van een periode van 5 jaar waarin een uitkoop wordt gefinancierd, dan zijn de laatste 2 jaar in mogelijke concurrentie met de verkoper. Daar staat tegenover dat concurrentie nou eenmaal hoort bij een vrije markt. Na 3 jaar wordt de koper geacht in staat te zijn om die nieuwe concurrentie aan te gaan.
De waarde van een nieuw concurrentiebeding is dus onderdeel van de prijsonderhandeling. De prijs kan oplopen tot 20% van de koopprijs. Beter is het dus om je aandeelhoudersovereenkomst nog eens na te kijken en deze desgewenst aan te passen.
Als partijen er niet uitkomen, wil dat nog niet zeggen dat alles is toegestaan. Zeker als er sprake is van economische schade voor de onderneming kan de verkoper alsnog worden veroordeeld tot vergoeding van de schade (zie Hoge Raad van 1 juli 1997, ECLI:NL:HR:1997:AG1569).
Mocht je in een onderhandeling of dispuut zitten over een concurrentiebeding, neem dan gerust en vrijblijvend contact met ons op.
Alexander Thomassen
Instituut voor Zakelijke Mediation